Besluit tot vaststelling van de voorwaarden voor de tariefharmonisatie van de persoonlijke bijdragen van rechthebbenden voor gemeentelijke paramedische verstrekkingen in het kader van een vrijwillige samenvoeging van gemeenten op 1 januari 2031
- Documenttype
- Besluit
- Publicatiedatum
- 2 oktober 2026
- Status
- Geldig
- Trefwoorden
- Gemeentefusies Tariefharmonisatie Persoonlijke bijdragen Paramedische verstrekkingen Lokale besturen Gezondheidszorg
De Vlaamse Regering,
Gelet op het decreet van 19 december 2024 betreffende vrijwillige samenvoegingen van gemeenten en de financiële en organisatorische randvoorwaarden daarbij, inzonderheid artikel 22, artikel 27 en artikel 33;
Gelet op het decreet van 7 maart 2025 betreffende de organisatie van gemeentelijke diensten inzake preventieve en paramedische gezondheid, inzonderheid artikel 9, artikel 12 en artikel 28;
Gelet op het advies van de Inspectie van Financiën, gegeven op 12 februari 2026;
Gelet op de akkoordbevinding van de Vlaamse minister, bevoegd voor de begroting, gegeven op 26 februari 2026;
Gelet op het overleg met de representatieve organisaties van de lokale besturen, op 15 maart 2026;
Gelet op het advies van de Vlaamse Toezichtscommissie voor de verwerking van persoonsgegevens, gegeven op 29 maart 2026;
Gelet op advies 72.451/1 van de Raad van State, gegeven op 15 mei 2026, met toepassing van artikel 84, § 1, 1°, van de gecoördineerde wetten op de Raad van State;
Overwegende dat op 1 januari 2031 vrijwillige samenvoegingen van gemeenten in werking treden en dat de persoonlijke bijdragen van rechthebbenden voor gemeentelijke paramedische verstrekkingen binnen de nieuwe fusiegemeenten op een transparante, betaalbare en niet-discriminerende wijze geharmoniseerd moeten worden;
Na beraadslaging,
Besluit:
Hoofdstuk 1. Algemene bepalingen
Artikel 1. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
In dit besluit wordt verstaan onder:
- vrijwillige samenvoeging: de samenvoeging van twee of meer gemeenten krachtens een besluit van de Vlaamse Regering genomen op basis van het decreet van 19 december 2024 betreffende vrijwillige samenvoegingen van gemeenten;
- fusiegemeente: de rechtsopvolger van de samengevoegde gemeenten, zoals vastgesteld in het besluit tot samenvoeging, met inwerkingtreding op 1 januari 2031;
- paramedische verstrekkingen: de door of in opdracht van de gemeente georganiseerde, niet-medische gezondheidsdiensten met een zorg- of preventiecomponent, waaronder zonder uitputtend te zijn ergotherapie, logopedie, podologie, diëtiek, audiologie en revalidatieondersteunende diensten;
- rechthebbende: een natuurlijke persoon die, volgens het lokale reglement van de gemeente of de fusiegemeente en volgens de toepasselijke regelgeving, toegang heeft tot een paramedische verstrekking georganiseerd of aangestuurd door de gemeente of fusiegemeente;
- persoonlijke bijdrage: het bedrag dat de rechthebbende verschuldigd is per verstrekte prestatie, sessie of pakket, na aftrek van eventuele subsidies of tussenkomsten van overheden of derden;
- referentietarief: het door de fusiegemeente bepaalde basistarief per type paramedische verstrekking, berekend overeenkomstig hoofdstuk 2;
- harmonisatieplan: het door de toekomstige fusiegemeente op te maken plan dat de inventaris, methodiek, fasering en communicatie inzake de tariefharmonisatie bevat, als bedoeld in artikel 8;
- sociaal tarief: een verlaagd persoonlijk bijdragebedrag voor rechthebbenden die tot een onder artikel 5 bedoelde inkomenscategorie behoren of aan de in dat artikel beschreven kwetsbaarheidscriteria voldoen;
- gezondheidsindex: de gezondheidsindex zoals gedefinieerd in de federale regelgeving betreffende de indexatie van de consumptieprijzen;
- inkomenscategorie: door de fusiegemeente vast te stellen categorie op basis van het meest recente gezamenlijk belastbaar inkomen van het huishouden, bepaald aan de hand van officiële bewijsstukken.
Artikel 2. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Toepassingsgebied:
- Dit besluit is van toepassing op alle persoonlijke bijdragen die rechthebbenden betalen voor paramedische verstrekkingen die op de datum van samenvoeging door de samengevoegde gemeenten of krachtens hun opdracht door externe aanbieders worden georganiseerd, en waarvoor de gemeente de tariefstelling geheel of gedeeltelijk bepaalt.
- Dit besluit is niet van toepassing op verstrekkingen die volledig worden gefinancierd door of tariefmatig vastliggen krachtens hogere regelgeving, noch op louter commerciële diensten zonder publieke aansturing.
- Indien de gemeente met private of semipublieke aanbieders contracteert, neemt de gemeente in die contracten alle bepalingen op die noodzakelijk zijn om dit besluit na te leven.
Artikel 3. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Beginselen:
- De harmonisatie van de persoonlijke bijdragen berust op de beginselen van betaalbaarheid, transparantie, niet-discriminatie en kostenefficiëntie.
- Binnen de fusiegemeente gelden voor gelijke paramedische verstrekkingen uniforme referentietarieven, behoudens de in artikel 5 voorziene sociale differentiatie en de in artikel 11 bepaalde gemotiveerde afwijkingen.
- Tariefdifferentiatie op basis van vroegere woonplaats binnen de fusiegemeente is verboden na afloop van het in artikel 9 bedoelde faseringspad.
- De communicatie aan rechthebbenden is eenduidig, publiek toegankelijk en omvat minstens het referentietarief, de sociale tarieven, de indexatie- en afrondingsregels en de beschikbare klacht- en beroepskanalen.
Hoofdstuk 2. Methodologie voor tariefbepaling
Artikel 4. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Vaststelling van het referentietarief:
- Het referentietarief per type paramedische verstrekking wordt bepaald op basis van de genormaliseerde netto kost per prestatie in de samengevoegde gemeenten in de referentieperiode 2028-2030, verminderd met structurele subsidies en derdenbijdragen, en gedeeld door het verwachte prestatievolume in 2031.
- De netto kost omvat uitsluitend: directe personeelskosten, werkingskosten, afschrijvingen op infrastructuur en uitrusting, en een toerekenbare overheadcomponent die maximaal 15% van de som van de directe personeels- en werkingskosten bedraagt.
- Op de aldus bepaalde kost wordt een marge voor innovatie en kwaliteitsverbetering van maximaal 2% toegepast.
- Het referentietarief wordt afgerond naar de dichtstbijzijnde 0,10 euro.
- De fusiegemeente documenteert de berekeningswijze en de gebruikte gegevens in een publiek toegankelijk rekennota, die door het college van burgemeester en schepenen wordt goedgekeurd.
Artikel 5. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Sociale differentiatie:
- De fusiegemeente past op het referentietarief inkomensgerelateerde persoonlijke bijdragen toe volgens ten minste vier inkomenscategorieën, met volgende richtpercentages: categorie A: 20% van het referentietarief; categorie B: 50%; categorie C: 80%; categorie D: 100%.
- De inkomensgrenzen per categorie worden door de gemeenteraad vastgesteld en jaarlijks geactualiseerd, en houden rekening met gezinsgrootte en actuele armoederisicodrempels.
- Onverminderd het eerste lid geldt voor rechthebbenden met een door de bevoegde instantie erkend recht op verhoogde tegemoetkoming of met een door de Vlaamse overheid erkend statuut van ernstige handicap minstens de bijdrage van categorie A.
- De fusiegemeente kan bijkomende verlaagde bijdragen vaststellen voor jongeren tot en met 18 jaar en voor 65-plussers, voor zover het cumulatief effect niet resulteert in een bijdrage lager dan 10% van het referentietarief, behoudens volledige vrijstelling voor eenmalige intakegesprekken.
- De gemeenteraad kan een maandplafond voor persoonlijke bijdragen per diensttype instellen, dat niet hoger is dan 25,00 euro voor categorie A en 40,00 euro voor categorie B.
Artikel 6. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Indexering:
- De referentietarieven en de daaruit afgeleide persoonlijke bijdragen worden jaarlijks op 1 januari geïndexeerd op basis van de gezondheidsindex van oktober van het voorafgaande jaar, met toepassing van de coëfficiënt: nieuwe bijdrage = huidige bijdrage × (index oktober jaar n-1 / index oktober jaar n-2).
- De geïndexeerde bedragen worden afgerond naar de dichtstbijzijnde 0,10 euro. Negatieve indexatie wordt niet toegepast; in dat geval blijven de bijdragen ongewijzigd.
- Bij uitzonderlijke inflatieomstandigheden waarbij de gezondheidsindex op jaarbasis met meer dan 10% stijgt, kan de gemeenteraad, mits gemotiveerd besluit en na advies van de financieel directeur, de indexering geheel of gedeeltelijk uitstellen tot uiterlijk 1 juli van hetzelfde jaar.
Artikel 7. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Kostentoerekening en transparantie:
- De fusiegemeente hanteert voor de toerekening van kosten aan paramedische verstrekkingen een consistent en verifieerbaar schema, gebaseerd op objectieve verdeelsleutels zoals bestede uren, aantal sessies en gebruikte oppervlakte.
- De onderliggende gegevens en verdeelsleutels worden jaarlijkse herzien en intern gevalideerd door de financieel directeur.
- De fusiegemeente publiceert jaarlijks een overzicht van de tariefstructuur, inclusief de componenten van het referentietarief, de toegepaste sociale tarieven en de indexatie, op haar website en in het gemeentelijk informatieblad.
Hoofdstuk 3. Fasering en overgangsmaatregelen
Artikel 8. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Inventaris en harmonisatieplan:
- De samengevoegde gemeenten stellen uiterlijk op 30 juni 2028 een gezamenlijke inventaris op van alle paramedische verstrekkingen, de geldende persoonlijke bijdragen, het aantal rechthebbenden per tariefcategorie en de koststructuren over de jaren 2026 en 2027.
- Op basis van de inventaris wordt uiterlijk op 31 december 2028 een harmonisatieplan vastgesteld door ieder van de betrokken gemeenteraden, waarin minstens zijn opgenomen: de referentietarieven per diensttype, de sociale differentiatie, het faseringspad tot volledige harmonisatie, het communicatieplan en de regeling voor klachtenafhandeling.
- Het harmonisatieplan treedt in werking op 1 januari 2031 en wordt omgezet in een tariefreglement van de fusiegemeente uiterlijk op 31 oktober 2030.
Artikel 9. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Faseringspad:
- Tariefverhogingen voor bestaande rechthebbenden in de laagste persoonlijke bijdrage binnen de respectieve vroegere gemeenten worden gefaseerd doorgevoerd met een maximale jaarlijkse stijging per prestatie van 1,00 euro of 10% van de geldende persoonlijke bijdrage, naargelang welk bedrag het laagst is.
- Tariefdalingen voor rechthebbenden worden onmiddellijk toegepast vanaf 1 januari 2031.
- De volledige harmonisatie wordt uiterlijk op 1 januari 2034 bereikt.
- Afwijking van de maxima vermeld in het eerste lid is slechts mogelijk overeenkomstig artikel 11.
Artikel 10. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Bescherming van kwetsbare rechthebbenden:
- Voor rechthebbenden die op 31 december 2030 onder een verlaagd tarief vallen wegens sociale of medische indicaties, geldt gedurende de eerste 24 maanden volgend op 1 januari 2031 het laagste van het oude en het nieuwe toepasselijke tarief.
- De fusiegemeente voorziet in een betalingsfaciliteitenregeling zonder bijkomende kosten voor rechthebbenden uit categorie A en B.
- Intakegesprekken en eerste screenings zijn voor alle rechthebbenden kosteloos.
Artikel 11. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Gemotiveerde afwijkingen:
- Indien objectieve omstandigheden zoals tijdelijke capaciteitsbeperkingen, ingevoerde kwaliteitsnormen of uitzonderlijke infrastructuurkosten een strikte toepassing van het faseringspad verhinderen, kan de fusiegemeente gemotiveerd afwijken van artikel 9, eerste lid, voor een maximale duur van 24 maanden.
- De afwijking vereist voorafgaande goedkeuring van het Agentschap Binnenlands Bestuur, na advies van het Departement Zorg. De fusiegemeente voegt bij de aanvraag een impactanalyse op betaalbaarheid en een plan van terugkeer naar het reguliere pad.
- Afwijkingen mogen niet leiden tot discriminatie tussen rechthebbenden met gelijke kenmerken en mogen de sociale differentiatie niet uithollen.
Hoofdstuk 4. Procedurele bepalingen en toezicht
Artikel 12. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Bekendmaking en communicatie:
- De fusiegemeente maakt het tariefreglement, inclusief de berekeningswijze en de sociale tarieven, bekend via het gemeenteblad, de gemeentelijke website en de loketten van de betrokken diensten.
- De bekendmaking gebeurt in duidelijke en begrijpelijke taal en vermeldt de contactpunten voor vragen en klachten, en de wijze waarop inkomenscategorieën worden vastgesteld.
- Wijzigingen treden niet eerder in werking dan dertig kalenderdagen na de datum van bekendmaking.
Artikel 13. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Klachten- en beroepsprocedure:
- De fusiegemeente beschikt over een onafhankelijke ombudsdienst die klachten over de toepassing van dit besluit registreert en behandelt binnen een termijn van dertig kalenderdagen.
- Wanneer de klacht betrekking heeft op de vaststelling van de inkomenscategorie of de toepassing van het sociaal tarief, kan de rechthebbende beroep instellen bij het college van burgemeester en schepenen binnen vijftien kalenderdagen na kennisgeving van de beslissing. Het college beslist binnen dertig kalenderdagen.
- Systemische klachten of herhaaldelijke tekortkomingen worden door de ombudsdienst gerapporteerd aan het Agentschap Binnenlands Bestuur en het Departement Zorg.
Artikel 14. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Rapportering:
- De toekomstige fusiegemeente bezorgt uiterlijk op 31 maart van de jaren 2029 tot en met 2035 jaarlijks aan het Agentschap Binnenlands Bestuur en het Departement Zorg een rapport met ten minste: de toegepaste referentietarieven en sociale tarieven, het aantal rechthebbenden per tariefcategorie, het gerealiseerde prestatievolume, de gemiddelde persoonlijke bijdrage per diensttype en de toepassing van het faseringspad.
- De Vlaamse overheid kan een modelrapport opleggen dat de fusiegemeenten verplicht gebruiken.
Artikel 15. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Toezicht en handhaving:
- Het Agentschap Binnenlands Bestuur ziet toe op de naleving van dit besluit en kan, na hoorzitting, bindende aanwijzingen geven om onwettige of oneigenlijke tariefpraktijken te corrigeren binnen een redelijke termijn die niet korter is dan zestig kalenderdagen.
- Bij niet-naleving kan de Vlaamse Regering beslissen tot tijdelijke inhouding of vermindering van specifieke Vlaamse impuls- en fusieondersteuningsmiddelen die aan de fusiegemeente zijn toegekend, evenredig met de ernst en duur van de inbreuk.
- De handhavingsmaatregelen laten de bevoegdheid van de toezichthoudende overheid om akten te schorsen of te vernietigen onverlet.
Hoofdstuk 5. Gegevensverwerking en vertrouwelijkheid
Artikel 16. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Verwerking van persoonsgegevens:
- De fusiegemeente is verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerking van persoonsgegevens die noodzakelijk is voor de toepassing van dit besluit. De verwerking steunt op de uitoefening van een taak van algemeen belang.
- Enkel volgende gegevens worden verwerkt, in de mate waarin zij strikt noodzakelijk zijn: identificatiegegevens van de rechthebbende, adresgegevens, gezinssamenstelling, inkomenscategorie, bewijsstukken ter staving van de categorie, gegevens betreffende de genoten paramedische verstrekkingen en de gefactureerde persoonlijke bijdragen.
- De bewaartermijn bedraagt zeven jaar vanaf het einde van het kalenderjaar waarin de laatste verstrekking heeft plaatsgevonden, behoudens langere termijnen wanneer wettelijk vereist.
- De fusiegemeente treft passende technische en organisatorische maatregelen om de vertrouwelijkheid, integriteit en beschikbaarheid van de gegevens te waarborgen en wijst een functionaris voor gegevensbescherming aan.
- De betrokkenen worden geïnformeerd over de verwerkingen via een privacyverklaring die publiek beschikbaar is en die de rechten van betrokkenen en de contactgegevens van de functionaris voor gegevensbescherming vermeldt.
Hoofdstuk 6. Slotbepalingen
Artikel 17. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Samenloop en omzetting:
- Dit besluit is aanvullend op en onverminderd striktere bepalingen inzake tariefzetting of sociale bescherming die voortvloeien uit hogere regelgeving.
- Bestaande lokale tariefreglementen die afwijken van dit besluit worden uiterlijk op 30 juni 2030 aangepast.
- In geval van strijdigheid tussen een lokaal reglement en dit besluit, primeert dit besluit.
Artikel 18. ( 01/07/2026 - inwerkingtreding )
Inwerkingtreding en toepassing:
- Dit besluit treedt in werking op 1 juli 2026.
- De verplichtingen inzake inventaris en harmonisatieplan, vermeld in artikel 8, zijn van toepassing vanaf 1 september 2026.
- De toepassing van de referentietarieven, de sociale differentiatie en het faseringspad vangt aan op 1 januari 2031.