Decreet tot wijziging van het decreet van 30 april 2009 betreffende de organisatie en financiering van het havenarbeids- en competentiebeleid, wat betreft een uitbreiding van de opdrachten van het Expertisecentrum Havenarbeid en Competentiemonitoring

Dit decreet breidt de taken van het expertisecentrum uit en voorziet een digitaal platform, een vaardighedenoverzicht en een barometer over havenarbeid, opleiding en werk.
Samenvatting in gewone taal
Dit decreet breidt vanaf 1 januari 2026 de taken uit van het Expertisecentrum Havenarbeid en Competentiemonitoring. Het expertisecentrum zal een digitaal knooppunt beheren dat gegevens over jobs, vaardigheden, opleiding en tewerkstelling in de Vlaamse zeehavens bundelt en veilig uitwisselt. Het maakt en onderhoudt een overzicht van alle relevante vaardigheden en kwalificaties voor havenarbeid (een “competentiekadaster”), afgestemd met sectorfondsen, onderwijs en sociale partners. Regelmatig komt er een publiek rapport (“barometer”) met cijfers over de arbeidsmarkt, vaardighedentrends en opleidingsinspanningen in de havens. Verder volgt het expertisecentrum continu vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, met vroege waarschuwingen voor tekorten of mismatches. Het legt afspraken vast over hoe partners gegevens uitwisselen en bewaakt de kwaliteit, privacy en beveiliging. Het onderzoekt ook de impact van technologische, groene en organisatorische veranderingen, en vertaalt dat naar noden voor opleiding en begeleiding. Wie heeft er baat bij? Havenbedrijven, werknemers en werkzoekenden, scholen en opleidingsorganisaties, sociale partners en beleidsmakers. Zij krijgen betere inzichten en snellere signalen, wat gerichtere opleidingen en snellere matches moet opleveren. Er worden geen bedragen vastgelegd.
Documenttype
Decreet
Publicatiedatum
6 juni 2026
Status
Geldig
Trefwoorden
Havenarbeid Competentiebeleid Competentiemonitoring Gegevensknooppunt Arbeidsmarktbarometer Zeehavens

Hoofdstuk 1. Wijzigingen van het decreet van 30 april 2009 betreffende de organisatie en financiering van het havenarbeids- en competentiebeleid

Artikel 1. ( 01/01/2026 - Uitbreiding van de begripsbepalingen )

In artikel 2 van het decreet van 30 april 2009 betreffende de organisatie en financiering van het havenarbeids- en competentiebeleid, het laatst gewijzigd bij het decreet van 14 februari 2025 houdende diverse bepalingen inzake mobiliteit en openbare werken, worden de volgende wijzigingen aangebracht:

  1. er wordt een punt 16°/1 ingevoegd, luidende: "16°/1 gegevensknooppunt havenarbeid en competenties: de door of in opdracht van de Vlaamse Regering beheerde digitale voorziening die gegevensstromen met betrekking tot havenarbeid, competenties, opleiding en tewerkstelling bundelt, standaardiseert en ontsluit voor geautoriseerde verwerkingen door het Expertisecentrum Havenarbeid en Competentiemonitoring;";
  2. er wordt een punt 22° toegevoegd, luidende: "22° competentiekadaster: de gestructureerde, periodiek geactualiseerde set van beroeps- en taakcompetenties, kwalificaties en leeruitkomsten die relevant zijn voor de havenarbeid en aanverwante logistieke functies, inclusief mapping op Europese en internationale referentiekaders;";
  3. er wordt een punt 23° toegevoegd, luidende: "23° barometer havenarbeid en competenties: de periodieke, publiek toegankelijke rapportering over arbeidsmarktindicatoren, competentietrends en opleidingsinspanningen in de Vlaamse zeehavens, opgesteld door het Expertisecentrum Havenarbeid en Competentiemonitoring.";

Artikel 2. ( 01/01/2026 - Uitbreiding van de opdrachten van het Expertisecentrum )

In artikel 11 van hetzelfde decreet wordt paragraaf 1 vervangen door wat volgt:

"§1. Het Expertisecentrum Havenarbeid en Competentiemonitoring, hierna het Expertisecentrum genoemd, heeft de volgende opdrachten:

  1. het opzetten, onderhouden en doorontwikkelen van methodieken voor de continue monitoring van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt in de Vlaamse zeehavens, inclusief vroegtijdige waarschuwingsindicatoren voor krapte en mismatch;
  2. het opmaken, beheren en actualiseren van het competentiekadaster voor havenarbeid en bijhorende logistieke functies, in afstemming met de betrokken sectorfondsen, onderwijs- en opleidingsverstrekkers en sociale partners;
  3. het ontwikkelen en beheren van een digitale referentiearchitectuur voor gegevensuitwisseling met betrekking tot havenarbeid en competenties, met inbegrip van standaarden voor interoperabiliteit en kwaliteitsborging;
  4. het uitvoeren van impactanalyses en prognoses over technologische, ecologische en organisatorische transities in de havenarbeid, met vertaling naar opleidings- en begeleidingsnoden;
  5. het samenbrengen en toegankelijk maken van gevalideerde arbeidsmarkt- en competentiedata via het gegevensknooppunt havenarbeid en competenties, in overeenstemming met de geldende normen inzake informatiebeveiliging en gegevensbescherming;
  6. het opzetten en coördineren van sectorale en intersectorale competentieprojecten die de inzetbaarheid en doorstroom van havenarbeiders en logistieke profielen bevorderen;
  7. het ondersteunen van havengerelateerde ondernemingen, havenbesturen en intermediaire organisaties bij de toepassing van het competentiekadaster in HR-processen, opleiding en loopbaanbeleid;
  8. het uitwerken en publiceren van de barometer havenarbeid en competenties, met minimaal jaarlijkse frequentie, inclusief een open dataset met geaggregeerde, geanonimiseerde indicatoren;
  9. het adviseren van de Vlaamse Regering, administraties en overlegfora over beleidsopties inzake havenarbeid, competentieontwikkeling en duurzame loopbanen;
  10. het vertegenwoordigen van Vlaanderen in relevante Europese en internationale netwerken en projecten inzake havenarbeid, vaardigheden en digitale gegevensstandaarden, en het coördineren van de bijbehorende rapporteringen;
  11. het organiseren van kwaliteitsborging, met inbegrip van periodieke methodologische audits en validering van gebruikte databronnen en analysemethoden;
  12. het jaarlijks opstellen van een werkprogramma en een activiteitenverslag waarin de voortgang, resultaten, indicatoren en bestedingen met betrekking tot de voorgaande punten worden gerapporteerd."

In hetzelfde artikel wordt een paragraaf 2/1 ingevoegd, luidende:

"§2/1. Voor de uitvoering van de in §1 bedoelde opdrachten kan het Expertisecentrum, met inachtneming van artikel 11/1, persoonsgegevens en bedrijfsgegevens verwerken die noodzakelijk, proportioneel en toereikend zijn voor de beoogde doeleinden. De Vlaamse Regering bepaalt de nadere regels inzake toegangsbeheer, bewaartermijnen, hergebruik en anonimiserings- en pseudonimiseringsniveaus."

Artikel 3.

Dit artikel is nog niet in werking. Hieronder vindt u de eerste "toekomstige versie".

( Datum afhankelijk van externe gebeurtenis - Inwerkingtreding op de eerste dag van de maand die volgt op de bekendmaking door de Vlaamse Regering van de operationele ingebruikname van het gegevensknooppunt havenarbeid en competenties )

In hetzelfde decreet wordt een artikel 11/1 ingevoegd, dat luidt als volgt:

"Art. 11/1. Gegevensverwerking en interoperabiliteit.

§1. Het Expertisecentrum is verwerkingsverantwoordelijke voor de verwerkingen die het uitvoert in het kader van zijn wettelijke opdrachten. De verwerkingen gebeuren overeenkomstig de Verordening (EU) 2016/679 en de Wet van 30 juli 2018 betreffende de bescherming van natuurlijke personen met betrekking tot de verwerking van persoonsgegevens.

§2. Het Expertisecentrum kan voor de in artikel 11, §1, bedoelde opdrachten gegevens ontvangen van en uitwisselen met Vlaamse administraties, havenbesturen, erkende uitzend- en tewerkstellingsorganisaties, sectorfondsen, onderwijs- en opleidingsinstellingen, en federale instellingen die arbeidsmarktgegevens beheren. De Vlaamse Regering bepaalt de lijst van verstrekkers, de gegevenscategorieën en de minimale kwaliteitscriteria.

§3. Het gegevensknooppunt havenarbeid en competenties ondersteunt de veilige, gestandaardiseerde en doelgebonden uitwisseling van gegevens. Toegangen zijn gelogd, traceerbaar en gebaseerd op rollen. Het gegevensknooppunt voldoet minstens aan de norm NBN ISO/IEC 27001:2023 of een daarmee gelijkwaardige norm die door de Vlaamse Regering wordt erkend.

§4. De bewaartermijnen worden afgestemd op de doeleinden en bedragen maximaal zeven jaar, behoudens wanneer een langere termijn noodzakelijk is voor historische, statistische of wetenschappelijke doeleinden en mits passende waarborgen. Persoonsgegevens worden bij voorkeur geaggregeerd of geanonimiseerd. Indien anonimisering het doel ondermijnt, worden persoonsgegevens gepseudonimiseerd met scheiding van sleutels en gegevens.

§5. Het Expertisecentrum voert voorafgaand aan nieuwe grootschalige gegevensverwerkingen een gegevensbeschermingseffectbeoordeling uit en raadpleegt zo nodig de functionaris voor gegevensbescherming van de betrokken verwerkingsverantwoordelijken.

§6. De Vlaamse Regering kan nadere regels vaststellen over interoperabiliteitsstandaarden, metadata, datakwaliteitsniveaus, incidentmelding en continuïteitsbeheer voor het gegevensknooppunt en de daarmee samenhangende verwerkingen."

Artikel 4. ( 01/04/2026 - Samenwerking en internationale afstemming )

In artikel 13 van hetzelfde decreet wordt een paragraaf 3 ingevoegd, luidende:

"§3. De Vlaamse Regering kan met havenbesturen, intermediaire organisaties, onderwijs- en opleidingsverstrekkers en, in voorkomend geval, met instellingen van de Europese Unie en internationale normalisatieorganisaties, samenwerkingsprotocollen en werkafspraken sluiten over:

  1. de uitwisseling van gegevens en methodieken inzake havenarbeid en competenties, met inachtneming van artikel 11/1;
  2. de afstemming van het competentiekadaster op Europese en internationale referentiekaders;
  3. de deelname aan grensoverschrijdende projecten en proefomgevingen ter bevordering van vaardigheden, werkbaar werk en digitalisering in de havenlogistiek."

Artikel 5. ( 01/01/2026 - Financiering van de uitgebreide opdrachten )

In artikel 23 van hetzelfde decreet wordt een paragraaf 2/1 ingevoegd, luidende:

"§2/1. Ter financiering van de in artikel 11, §1, toegevoegde opdrachten ontvangt het Expertisecentrum een specifieke werkingsdotatie, ten laste van de Vlaamse begroting, programmatie Mobiliteit en Openbare Werken. De dotatie dekt minstens de kosten voor gegevensinfrastructuur, methodologische ontwikkeling, kwaliteitsborging, rapportering en samenwerking zoals bepaald door de Vlaamse Regering.

De Vlaamse Regering stelt jaarlijks, na advies van het Expertisecentrum, de resultaatsindicatoren en het te behalen prestatieniveau vast die aan de uitbetaling van de dotatie worden gekoppeld. De dotatie kan worden aangevuld met projectmiddelen uit Europese of interbestuurlijke programma's en met vergoedingen voor dienstverlening buiten de kerntaken, vastgesteld volgens een door de Vlaamse Regering goedgekeurd tariefkader."

Artikel 6. ( 01/01/2026 - Rapportering en publicatie van de barometer )

In hetzelfde decreet wordt in hoofdstuk 4 een artikel 18/1 ingevoegd, dat luidt als volgt:

"Art. 18/1. Barometer havenarbeid en competenties.

§1. Het Expertisecentrum publiceert jaarlijks uiterlijk op 30 juni de barometer havenarbeid en competenties, met minstens indicatoren over instroom, doorstroom en uitstroom, vacaturegraad, krapte, opleiding en bijscholing, werkbaarheid en veiligheid, en de evolutie van sleutelcompetenties.

§2. De barometer wordt publiek toegankelijk gemaakt op het door de Vlaamse Regering aangewezen open dataportaal, samen met een open dataset op geaggregeerd en geanonimiseerd niveau, en een methodenota waarin de gebruikte bronnen, definities en rekenregels worden beschreven.

§3. Het Expertisecentrum kan, naast de jaarlijkse barometer, tussentijdse thematische updates publiceren in functie van acute ontwikkelingen, onder meer met betrekking tot digitalisering, energietransitie en logistieke ketenverstoringen."

Hoofdstuk 2. Slotbepalingen

Artikel 7. ( 01/10/2025 - Overgangs- en coördinatiebepalingen )

De lopende projecten, overeenkomsten en methodologische kaders die, op het tijdstip van inwerkingtreding van dit decreet, door of in opdracht van het Expertisecentrum werden opgezet, blijven van kracht tot zij worden aangepast aan de bepalingen van artikelen 1, 2, 4, 5 en 6. De aanpassing vindt plaats binnen twaalf maanden na de inwerkingtreding van de respectieve bepalingen.

De bestaande gegevensuitwisselingsprotocollen blijven gelden tot op het ogenblik bedoeld in artikel 3, onverminderd de verplichting om de vereisten inzake informatiebeveiliging en traceerbaarheid stapsgewijs op te schalen overeenkomstig door de Vlaamse Regering vastgestelde minimumvereisten.

Artikel 8. ( 01/01/2026 - Inwerkingtreding )

Dit decreet treedt in werking als volgt:

  1. artikelen 1, 2, 5 en 6 treden in werking op 1 januari 2026;
  2. artikel 4 treedt in werking op 1 april 2026;
  3. artikel 7 treedt in werking op 1 oktober 2025;
  4. artikel 3 treedt in werking op de eerste dag van de maand die volgt op de bekendmaking door de Vlaamse Regering van de operationele ingebruikname van het gegevensknooppunt havenarbeid en competenties.

De Vlaamse Regering maakt de in het eerste lid, 4°, bedoelde bekendmaking bekend in het Belgisch Staatsblad en op haar officiële website.